Suplemen Anti-Penuaana+Vitamin

Penuaan adalah proses semula jadi yang melibatkan penurunan secara beransur-ansur dalam pembaikan sel dan fungsi fisiologi. Secara saintifik, penuaan sebahagiannya disebabkan oleh ketidakseimbangan antioksidan dan radikal bebas di dalam badan, yang membawa kepada kerosakan oksidatif yang terkumpul dari masa ke masa.

Radikal bebas adalah molekul yang tidak stabil dan sangat reaktif yang merosakkan sel-sel badan pada tahap molekul. Dari masa ke masa, kerosakan selular ini terkumpul, menyumbang kepada penuaan. Antioksidan, yang secara semula jadi terdapat dalam banyak makanan berasaskan tumbuhan, meneutralkan radikal bebas, mengurangkan tekanan oksidatif dan kerosakan pada sel-sel yang sihat. Sumber umum radikal bebas termasuk: 

• Pencemaran alam sekitar
• Asap rokok
• Bahan kimia industri
• Ubat dan ubat-ubatan tertentu
• Sesetengah makanan, seperti daging yang diproses dan makanan goreng

Walaupun tiada suplemen dapat menghentikan proses penuaan, penyelidikan mencadangkan pelbagai vitamin, mineral, dan nutrien dapat membantu melambatkan tanda-tanda penuaan, melambatkan proses penuaan secara keseluruhan, dan membantu mencegah penyakit berkaitan usia apabila digabungkan dengan diet dan gaya hidup yang sihat.¹ Mari kita meneroka tabiat harian, makanan, dan nutrien yang boleh kita masukkan ke dalam rutin kita untuk membantu tubuh kita usia dengan anggun. 

Kurkumin

Curcumin adalah sebatian aktif dalam kunyit, akar kuning terang milik keluarga halia. Curcumin, sumber fitonutrien dan antioksidan yang kaya, menawarkan manfaat kesihatan yang terbukti, termasuk penurunan keradangan. Kajian mencadangkan curcumin boleh membantu melindungi daripada dan mengurangkan risiko penyakit jantung.² Sebagai sumber antioksidan yang kaya, curcumin menyokong penuaan yang sihat dengan melawan radikal bebas secara semula jadi. 

Cara Mengambil Curcumin

Curcumin boleh dimakan melalui keseluruhan akar kunyit yang dibeli di kedai runcit atau pasar petani. Untuk menyediakan kunyit, kupas kulit luar untuk mendedahkan daging kuning/oren terang. Dadu atau potong kunyit dan tambahkan ke pelbagai resipi, dari nasi, sup, sos, smoothie, makanan panggang, dan banyak lagi! Curcumin juga boleh diambil sebagai suplemen oral dalam kapsul , gummy, atau bahkan serbuk yang boleh ditambah kepada smoothie atau resipi. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Curcumin

Kunyit dan komponen aktifnya curcumin, boleh dimakan setiap hari. Walau bagaimanapun, dos yang tinggi dalam satu hidangan boleh menyebabkan gangguan gastrointestinal, termasuk cirit-birit, gangguan pencernaan, gas, pedih ulu hati, atau bahkan najis kuning. 

Curcumin boleh berinteraksi dengan ubat penipisan darah tertentu, seperti aspirin, clopidogrel (Plavix), dan warfarin (Coumadin). Dos yang tinggi curcumin juga boleh membahayakan kesihatan buah pinggang dan boleh menyebabkan batu ginjal. Akhir sekali, curcumin boleh mengganggu keupayaan tubuh untuk menyerap zat besi - jadi lepaskan penggunaan kurkumin dan makanan atau makanan tambahan kaya zat besi. 

Suplemen Kolagen

Suplemen kolagen telah berkembang menjadi popular kerana potensinya untuk menyokong kesihatan usus, sendi, dan tulang serta pertumbuhan kulit, kuku, dan rambut. Kolagen adalah protein struktur utama pada kulit, tulang, tendon, dan ligamen. Pada kulit, kolagen bukan sahaja memberikan struktur tetapi juga memberi kesan kepada penampilan kulit. Kolagen mempengaruhi keanjalan kulit, membantu ia kelihatan gemuk dan meminimumkan kedutan untuk penampilan yang lebih halus dan lebih muda. 

Tubuh secara semula jadi menghasilkan kolagen, tetapi seiring bertambahnya usia, keupayaan tubuh untuk menghasilkan kolagen menurun sekitar 1 hingga 1.5% setiap tahun. Suplemen kolagen telah menjadi cara yang popular untuk menyokong proses penuaan semula jadi dengan meningkatkan kolagen dalam badan. 

Cara Mengambil Kolagen

Kolagen berasal dari sumber makanan seperti sup tulang, ayam, ikan, dan daging lembu. Suplemen kolagen boleh didapati dalam bentuk serbuk, kapsul, atau cecair. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Kolagen

Orang yang mempunyai sekatan diet tertentu, seperti vegan, vegetarian, halal, atau halal, mungkin perlu mengelakkan suplemen kolagen. Individu dengan penyakit buah pinggang juga harus berhati-hati apabila mengambil suplemen kolagen, kerana kolagen meningkatkan tahap protein dalam air kencing, yang boleh meningkatkan risiko kerosakan buah pinggang. Kolagen boleh berinteraksi dengan ubat-ubatan tertentu, jadi berunding dengan penyedia penjagaan kesihatan anda sebelum menambah kolagen kepada rejimen kesihatan anda. 

Crocin

Crocin ialah bahan kimia karotenoid yang terdapat dalam bunga seperti crocus dan gardenia. Saffron rempah berasal dari bunga crocus sativus. Crocin adalah pigmen utama yang memberikan safron warna keemas-merah-kuning terang. 

Crocin menyokong penuaan dengan bertindak sebagai antioksidan yang kuat, membantu mengurangkan kerosakan oksidatif pada sel-sel yang sihat dan melawan kerosakan radikal bebas. Crocin juga boleh membantu meningkatkan fungsi mitokondria dan membalikkan penanda neuroinflamasi yang berkaitan dengan usia.³

Saffron menawarkan manfaat kesihatan tambahan, termasuk menyokong fungsi otak, melindungi otak dan mata daripada penuaan, memperbaiki gejala PMS, mengurangkan kekejangan haid, menyokong sistem vaskular, dan meningkatkan proses anti-alergi dan anti-radang.⁴ 

Cara Mengambil Crocin

Memasak dengan rempah safron adalah cara terbaik untuk menikmati faedah crocin. Saffron juga boleh dimakan sebagai suplemen oral dalam bentuk kapsul atau gummy. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Crocin

Saffron boleh meningkatkan kontraksi rahim, jadi wanita yang hamil atau cuba hamil harus mengelakkannya. Individu dengan penyakit hati yang teruk atau penyakit buah pinggang harus mengelakkan crocin. 

EGCG

EGCG bermaksud epigallocatechin gallate, atau epigallocatechin-3-gallate, dan merupakan sejenis sebatian berasaskan tumbuhan yang dikenali sebagai catechin. EGCG secara semula jadi terdapat dalam pelbagai makanan berasaskan tumbuhan. Tinggi antioksidan, EGCG boleh menyokong penuaan dengan membantu melawan radikal bebas, mengurangkan keradangan, dan menyokong fungsi mitokondria.⁵

Cara Mengambil EGCG

EGCG paling biasa dikenali kerana terdapat banyak dalam teh hijau, terutamanya teh hijau matcha, serta kakao, jus prun, dan buah-buahan pome seperti epal dan pir. Ia juga boleh dimakan sebagai suplemen oral . 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan EGCG

Dos yang tinggi EGCG boleh meningkatkan risiko kegagalan hati dan buah pinggang, pening, gula darah rendah, dan anemia. Wanita yang hamil atau cuba hamil harus mengelakkan suplemen EGCG, kerana ia boleh mengganggu metabolisme vitamin B folat, vitamin penting untuk pertumbuhan dan perkembangan janin. Akhir sekali, EGCG boleh mengganggu ubat penurun kolesterol. Rujuk penyedia penjagaan kesihatan anda sebelum memperkenalkan suplemen baru seperti EGCG untuk mengelakkan kemungkinan interaksi ubat nutrien negatif. 

Suplemen Asid Hyaluronik

Asid hyaluronik, juga dikenali sebagai hyaluronan atau hyaluronate, secara semula jadi dihasilkan oleh badan dan sangat bermanfaat untuk kesihatan kulit dan sendi. Oleh kerana keupayaannya untuk membantu badan mengekalkan air pada kulit dan sendi, asid hyaluronik dapat membantu meningkatkan keanjalan kulit, mengurangkan penampilan garis halus dan kedutan, dan menyokong penampilan terhidrat secara keseluruhan.  

Cara Mengambil Asid Hyaluronic

Sumber makanan asid hyaluronik termasuk sup tulang, sayur-sayuran akar berkanji, produk soya seperti tauhu dan edamame, kangkung, oren, dan ubi jalar. Asid hyaluronik oral juga boleh dimakan sebagai suplemen  dalam bentuk kapsul, serbuk, atau cecair.  

Siapa Perlu Mengelakkan Asid Hyaluronik

Asid hyaluronik umumnya selamat, dan tindak balas jarang berlaku. 

Vitamin C

Vitamin C, juga dikenali sebagai asid askorbik, adalah vitamin larut air dan antioksidan kuat yang membantu melindungi sel daripada kerosakan radikal bebas dan memainkan peranan penting dalam pengeluaran kolagen.⁶ 

Cara Mengambil Vitamin C

Makanan kaya vitamin C termasuk buah sitrus seperti jeruk dan lemon, kiwi, ubi jalar, paprika, dan brokoli. Vitamin C juga boleh dimakan sebagai suplemen  dalam bentuk kapsul, tintur, atau serbuk. Vitamin C dalam produk penjagaan kulit juga boleh membantu mengurangkan bintik-bintik gelap, garis halus, dan kemerahan.

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Vitamin C

Vitamin C umumnya dianggap selamat, terutamanya apabila dimakan dari makanan keseluruhan. Mengambil lebih daripada 2,000 miligram vitamin C tambahan dalam jangka masa panjang boleh meningkatkan risiko mual, kekejangan perut, sakit kepala, kulit berbulu, atau insomnia. Individu yang mengambil vitamin C dengan kontrasepsi oral atau terapi penggantian hormon mungkin melihat peningkatan tahap estrogen. Vitamin C juga boleh mengurangkan keberkesanan perencat protease dan mengurangkan tindak balas badan terhadap antikoagulan dan penipis darah seperti warfarin.  

Vitamin E

Vitamin E adalah satu lagi antioksidan kuat dan vitamin larut lemak yang membantu melawan kerosakan radikal bebas pada sel-sel yang sihat. Vitamin E boleh membantu meningkatkan tindak balas keradangan badan dan boleh membantu menurunkan protein C-reaktif (CRP), penanda keradangan dalam badan.^7,8

Terdapat lapan bentuk Vitamin Eyang berbeza, dibahagikan kepada dua kumpulan: tokoferol dan tocotrienol. Sebagai tambahan kepada bentuk vitamin E semulajadi ini, bentuk sintetik vitamin E ditambah kepada makanan dan makanan tambahan. Apabila membaca label pemakanan atau panel fakta tambahan, anda boleh menentukan sama ada vitamin E adalah semula jadi atau sintetik dengan sama ada ia disenaraikan sebagai D-alpha tocopherol (versi semula jadi) atau DL-alpha-tocopherol (versi sintetik). 

Cara Mengambil Vitamin E

Sumber makanan vitamin E termasuk biji bunga matahari, badam, minyak zaitun, bayam, alpukat, mentega kacang,  brokoli, hazelnut, tomato, dan bit. Vitamin E juga boleh diambil sebagai suplemen  dalam bentuk kapsul, tintur, atau serbuk. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Vitamin E

Vitamin E biasanya dianggap selamat. Walau bagaimanapun, mengambil dos vitamin E yang tinggi boleh meningkatkan risiko kematian bagi individu yang mempunyai sejarah penyakit jantung yang teruk termasuk serangan jantung dan strok. Vitamin E juga boleh meningkatkan risiko pendarahan anda. Rujuk penyedia penjagaan kesihatan anda jika anda mengambil vitamin E, dan hentikan mengambilnya dua minggu sebelum pembedahan. Dos vitamin E yang tinggi boleh mengganggu ubat kemoterapi. Mereka juga boleh mengurangkan pembekuan darah atau mengganggu ubat penipisan darah. 

CoQ10

Koenzim Q10, juga dikenali sebagai CoQ10 atau ubiquinone, adalah antioksidan yang berlaku secara semula jadi di dalam badan. CoQ10 membantu pengeluaran tenaga dan aliran darah, kerana ia adalah bahagian penting dalam rantaian pengangkutan elektron mitokondria. Mitokondria sering dirujuk sebagai “sel tenaga,” kerana peranan utamanya adalah untuk menukar nutrien daripada makanan menjadi adenosin trifosfat (ATP), mata wang tenaga sel kita. 

CoQ10 menawarkan pelbagai manfaat kesihatan yang berpotensi. Ia boleh menyokong diabetes dan kesihatan jantung dengan menurunkan kadar kolesterol, meningkatkan kesuburan dengan meningkatkan kualiti telur dan aktiviti sperma, dan meningkatkan kesihatan otak. Dari perspektif anti-penuaan, CoQ10 yang kaya dengan antioksidan dapat membantu mengurangkan keradangan dan tekanan oksidatif, kedua-duanya dikaitkan dengan penuaan yang dipercepat. 

Cara Mengambil CoQ10

CoQ10 terdapat dalam pelbagai makanan, termasuk daging dan organ daging, unggas, dan ikan berlemak seperti sardin, ikan ikan trout, herring, dan ikan tenggiri. Sumber CoQ10 berasaskan tumbuhan termasuk biji bijan, pistachios, kacang soya, brokoli, kembang kol, asparagus, minyak canola, telur, dan oren. CoQ10 juga biasanya diambil sebagai suplemen oral . 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan CoQ10

CoQ10 biasanya dianggap selamat. Walau bagaimanapun, individu yang mengambil ubat penipisan darah seperti warfarin (Jantoven) harus mengelakkan CoQ10, kerana ia boleh menjadikan ubat kurang berkesan. Mereka yang hamil atau menyusu juga harus berunding dengan penyedia penjagaan kesihatan mereka sebelum mengambil CoQ10. 

Beta Karoten

Beta karotena adalah pigmen semula jadi dalam buah-buahan dan sayur-sayuran kuning, oren, dan merah. Ia mempunyai banyak manfaat kesihatan, termasuk menyokong kesihatan mata, imun, kulit, dan paru-paru, dan fungsi kognitif. Beta karotena berfungsi sebagai antioksidan, mengurangkan kerosakan daripada radikal bebas, keradangan, dan sinaran UV dan membantu meningkatkan kesihatan dan penampilan kulit. 

Degenerasi makula yang berkaitan dengan usia (AMD) adalah penyakit mata biasa yang boleh mengakibatkan penglihatan kabur dan terdistorsi. Kajian menunjukkan bahawa diet tinggi beta karotena boleh membantu mengurangkan risiko AMD. Tubuh menukar beta karotena kepada vitamin A, yang memainkan peranan penting dalam pertumbuhan, perkembangan, penglihatan, dan kesihatan mata. 

Cara Mengambil Beta Carotene

Sumber makanan beta karoten termasuk wortel, ubi jalar, paprika merah dan kuning, labu butternut, aprikot, mangga, dan betik. Beta Carotene juga biasanya diambil sebagai suplemen . 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Beta Carotene

Tiada langkah berjaga-jaga diperlukan semasa makan makanan yang kaya dengan beta-karoten secara semula jadi. Walau bagaimanapun, orang yang telah terdedah kepada asbestos harus mengelakkan suplemen beta-karoten, kerana ia boleh meningkatkan risiko kanser. Beta karotena juga boleh meningkatkan risiko kanser pada orang yang mempunyai sejarah merokok dan minum banyak.⁹

Saw Palmetto

Saw palmetto adalah pokok palma yang berasal dari Hindia Barat dan Tenggara Amerika Syarikat. Ia secara historis telah digunakan untuk menyokong kesihatan prostat dan pembiakan dan untuk mengurangkan kesakitan pelvis.¹⁰ Saw palmetto semakin popular kerana potensinya untuk menyokong pertumbuhan rambut dan kesihatan kulit, walaupun lebih banyak penyelidikan diperlukan untuk mengesahkan keberkesanannya.¹¹

Kehilangan rambut yang berkaitan dengan usia, secara perubatan dikenali sebagai alopecia androgenetik (AGA), adalah perkara biasa di kalangan wanita dan lelaki. Penyelidikan terhad menunjukkan saw palmetto boleh meningkatkan ketumpatan rambut dan pertumbuhan, menjadikannya alternatif yang berpotensi untuk ubat preskripsi untuk keguguran rambut. 

Cara Mengambil Saw Palmetto

Tiada sumber makanan saw palmetto. Ia biasanya diambil sebagai suplemen  dalam bentuk kapsul atau tintur. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Saw Palmetto

Saw palmetto boleh mengganggu keberkesanan ubat penipisan darah dan boleh melambatkan pembekuan darah di dalam badan. Elakkan mengambil saw palmetto jika anda mengambil ubat penipisan darah seperti Warfarin (Coumadin), Clopidogrel (Plavix), atau Aspirin. Dalam kes yang jarang berlaku, saw palmetto boleh menyebabkan kerosakan hati.¹² Rujuk pembekal penjagaan kesihatan anda sebelum mengambil suplemen saw palmetto untuk memastikan ia selamat untuk anda. 

Nikotinamida Ribosida

Nicotinamide riboside adalah sebahagian daripada keluarga vitamin B3. Ia membantu secara semula jadi meningkatkan nikotinamida adenine dinucleotide (NAD +) di dalam badan. 

Keradangan kronik dapat mempercepat proses penuaan dan meningkatkan risiko penyakit dan gangguan yang berkaitan dengan usia seperti penyakit kardiovaskular, osteoporosis, dan diabetes. Nicotinamide riboside telah terbukti meningkatkan tahap NAD+dalam badan dan mengurangkan tahap sitokin keradangan yang beredar dengan ketara.¹³ Tahap rendah NAD+telah dikaitkan dengan gangguan berkaitan usia seperti penyakit Alzheimer dan kehilangan penglihatan, serta diabetes dan penyakit jantung.¹⁴ 

Cara Mengambil Nicotinamide Riboside

Sumber makanan Nicotinamide riboside termasuk susu lembu dan produk makanan yang mengandungi ragi, seperti roti, bir, dan yis pembuat bir. Nicotinamide riboside juga boleh diambil sebagai suplemen . 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Nicotinamide Riboside

Nicotinamide riboside umumnya dianggap selamat. Walau bagaimanapun, adalah lebih baik untuk membincangkan suplemen dengan penyedia penjagaan kesihatan anda untuk mengelakkan interaksi dadah-nutrien yang berpotensi.

Vitamin D

Vitamin D, atau calciferol, adalah vitamin larut lemak yang diperlukan untuk membina dan mengekalkan tulang yang sihat. Vitamin D mempunyai banyak manfaat kesihatan dan dikaitkan dengan menyokong kesihatan imun, pengeluaran hormon tiroid, dan metabolisme glukosa, serta membantu mengurangkan keradangan dalam badan.

Dari perspektif anti-penuaan, vitamin D boleh menyokong kesihatan kulit dengan melindungi kulit daripada cahaya ultraviolet (UV) dari matahari.¹⁵ Beberapa penyelidik percaya kekurangan vitamin D mempercepat proses penuaan.¹⁶ Mendapatkan vitamin D yang mencukupi dapat membantu mengurangkan keradangan kronik yang boleh menyebabkan penuaan.

Cara Mengambil Vitamin D

Cara paling berkesan untuk mendapatkan vitamin D adalah melalui pendedahan kepada cahaya matahari. Walaupun sumber makanan semula jadi vitamin D adalah terhad, makanan yang kaya dengan vitamin D termasuk kuning telur, hati, salmon, sardin, tuna, ikan tenggiri, ikan trout, dan cendawan seperti shiitake, portobello, dan morel. Jika anda kekurangan vitamin D atau tinggal di lokasi geografi dengan cahaya matahari yang terhad, anda mungkin mendapat manfaat daripada suplemen vitamin D. 

Siapa Yang Perlu Mengelakkan Vitamin D

Orang yang mempunyai tahap kalsium yang tinggi, penyakit buah pinggang, keadaan autoimun yang dikenali sebagai sarcoidosis, hiperparatiroidisme, tuberkulosis, atau jenis kanser tertentu harus berunding dengan penyedia penjagaan kesihatan mereka sebelum mengambil suplemen vitamin D. 

Takut

Penuaan adalah proses semula jadi yang banyak budaya dianggap sebagai keistimewaan. Walaupun penuaan tidak dapat dielakkan, pelbagai tabiat dapat meningkatkan kesihatan anda dan mengurangkan usia biologi (berapa umur sel dan tisu badan anda kelihatan berdasarkan keadaan dan kerosakan terkumpul, tanpa mengira bilangan tahun anda hidup). 

Diet sihat yang kaya dengan makanan sebenar dan keseluruhan bersama dengan pengurusan tekanan yang berkesan, pergerakan fizikal, dan suplemen kaya antioksidan semuanya dapat membantu melawan tanda-tanda penuaan secara dalaman dan luaran sambil menyokong kesihatan keseluruhan anda. 

Rujukan:

1. McHugh D, Gil J. Penuaan dan penuaan: Punca, akibat, dan jalan terapeutik. J Cell Biol. 2018; 217 (1): 65. 
2. Jiang S, Han J, Li T, et al. Curcumin sebagai sebatian pelindung yang berpotensi terhadap penyakit jantung. Pharmacol Res. 2017; 119:373-383. 
3. Krishnaswamy VKD, Alugoju P, Periyasamy L. Kesan suplemen oral jangka pendek crocin pada tekanan oksidatif yang berkaitan dengan usia, disfungsi kolinergik, dan mitokondria dalam korteks serebrum tikus. Ilmu Kehidupan 2020; 263. 
4. Bian Y, Zhao C, Lee SMY. Potensi Neuroprotektif Saffron Terhadap Penyakit Neuropsikiatri, Penyakit Neurodegeneratif, dan Gangguan Otak Lain: Dari Bangku ke Tepi Katil. Farmakol Depan 2020; 11. 
5. Wan C (Craig), Hu X, Li M, Rengasamy KRR, Cai Y, Liu Z. Potensi fungsi perlindungan teh hijau polifenol EGCG terhadap kecederaan jantung dan penuaan yang disebabkan oleh glukosa tinggi. Makanan J Funct 2023; 104:105506. 
6. DePhillipo NN, Aman ZS, Kennedy MI, Begley JP, Moatshe G, LaTrade RF. Keberkesanan Suplemen Vitamin C pada Sintesis Kolagen dan Tekanan Oksidatif Selepas Kecederaan Muskuloskeletal: Kajian Sistematik. Orthop J Sports Med. 2018; 6 (10). 
7. Meydani SN, Lewis ED, Wu D. Perspektif: Perlukah Cadangan Vitamin E untuk Orang Dewasa Lebih Tua Ditingkatkan? Kemajuan dalam Pemakanan. 2018; 9 (5) :533. 
8. Nazrun AS, Norazlina M, Norliza M, Nirwana SI. Peranan Anti-radang Vitamin E dalam Pencegahan Osteoporosis. Adv Pharmacol Sciences 2011; 2012:142702. 
9. Maklumat Beta-karoten | Gunung Sinai - New York. Diakses pada 6 April 2025. 
10. Saw Palmetto: Kegunaan dan Keselamatan | NCCIH. Diakses pada 6 April 2025. 
11. Evron E, Juhasz M, Babadjouni A, Mesinkovska NA. Tambahan Rambut Semulajadi: Rakan atau Musuh? Saw Palmetto, Kajian Sistematik dalam Alopecia. Disord Pelengkap Kulit. 2020; 6 (6): 329. 
12. LiverTox: Maklumat Klinikal dan Penyelidikan mengenai Kecederaan Hati Yang Disebabkan Dadah [Internet]. Bethesda (MD): Institut Kebangsaan Diabetes dan Pencernaan dan Penyakit Ginjal; 2012-. Saw Palmetto. [Dikemaskini 2020 Apr 2].
13. Sharma C, Donu D, Cen Y. Peranan Nicotinamide Riboside yang Muncul dalam Kesihatan dan Penyakit. Nutrien. 2022; 14 (19): 3889. 
14. Imai S ichiro, Johnson S. NAD + biosintesis, penuaan, dan penyakit. F1000Disember 2018; 7:132. 
15. Reichrath J. Membongkar rahsia tersembunyi: Peranan vitamin D dalam penuaan kulit. Dermatoendocrinol. 2012; 4 (3): 241. 
16. Berridge MJ. Kekurangan vitamin D mempercepat penuaan dan penyakit berkaitan usia: hipotesis baru. J Physiol 2017; 595 (22): 6825.